Γιατί συνεχίζεις να χρησιμοποιείς τα social media; (ακόμα κι αν θέλεις να σταματήσεις...)

Έχεις βρεθεί ποτέ να κάνεις ατελείωτο scrolling στο κινητό σου, ενώ ξέρεις ότι δεν σου προσφέρει τίποτα;

Πολλοί άνθρωποι περνούν ώρες στο Instagram ή στο TikTok, παρόλο που συχνά αυτό τους αφήνει με ένα αίσθημα κούρασης ή ανικανοποίητου. Το ερώτημα είναι απλό: γιατί συνεχίζουμε;

Η “παγίδα προϊόντος”

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν λειτουργούν όπως ένα απλό προϊόν. Ανήκουν σε αυτό που ο ακαδημαϊκός Cass Sunstein αποκαλεί “παγίδα προϊόντος”.

Μια παγίδα προϊόντος είναι κάτι που χρησιμοποιούμε όχι επειδή μας αρέσει πραγματικά, αλλά επειδή φοβόμαστε τι θα χάσουμε αν δεν το χρησιμοποιούμε.

Με απλά λόγια:Δεν μένεις επειδή θέλεις — μένεις επειδή δεν θέλεις να μείνεις έξω.

Το κοινωνικό κόστος της αποχώρησης

Φαντάσου ότι όλοι οι φίλοι σου πηγαίνουν σε ένα πάρτι και εσύ όχι.

Τι σκέφτεσαι;Ίσως ότι οι άλλοι θα σε θεωρήσουν αντικοινωνικό. Ίσως ότι θα χάσεις κάτι σημαντικό.

Το ίδιο συμβαίνει και με τα social media.

Αν δεν τα χρησιμοποιείς, μπορεί να νιώθεις ότι:

• χάνεις νέα

• μένεις εκτός συζητήσεων

• απομακρύνεσαι από τους άλλους

Αυτό το συναίσθημα λέγεται φόβος απώλειας (FOMO) — και είναι ένας από τους βασικούς λόγους που συνεχίζουμε.

Το παράδοξο

Έρευνες δείχνουν κάτι ενδιαφέρον:

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θα πλήρωναν για να χρησιμοποιούν τα social media.Αντίθετα, θα ζητούσαν χρήματα για να τα εγκαταλείψουν.

Ακόμα πιο εντυπωσιακό:Όσοι σταμάτησαν για ένα διάστημα ανέφεραν λιγότερο άγχος και καλύτερη διάθεση — αλλά παρόλα αυτά δίσταζαν να τα κόψουν μόνιμα.

Πώς να ξεφύγεις

Το να απομακρυνθείς δεν είναι εύκολο, αλλά είναι εφικτό.

1. Ονόμασε το μοτίβο: Την επόμενη φορά που κάνεις scrolling χωρίς λόγο, πες:“Αυτό είναι μια παγίδα.”

Η επίγνωση είναι το πρώτο βήμα.

2. Μην το κάνεις μόνος σου: Οι συμπεριφορές αυτές είναι κοινωνικές. Άρα και η λύση πρέπει να είναι συλλογική:

• συμφωνίες χωρίς κινητά

• περιορισμοί σε συγκεκριμένες ώρες

3. Αναρωτήσου: Αξίζει τον χρόνο σου;

Αν δεν θα πλήρωνες για κάτι, γιατί το “πληρώνεις” με τον χρόνο σου;